Het ligt altijd aan jezelf
Een reis naar binnen
Veertien aquarellen, elf hoofdstukken, één doorlopende reis. Van de ontmoeting met jezelf tot de opening naar een nieuw begin. Bij elk hoofdstuk hoort een korte dialoog tussen de Uil en de Ezel, en een aquarel.
Achter de façade. Na elk verhaal volgt een kort deel, ‘Achter de façade’. Daarin wordt technisch beschreven welke patronen het zichtbare gedrag veroorzaken. Interesseert dat je niet, dan kun je het overslaan zonder iets van het verhaal te missen.
De Ontmoeting
Woord vooraf en Inleiding
‘Waar ga je heen?’
Vroeg de Uil
‘Ik loop al zolang dat ik vergeten ben waar ik naartoe ga.’
Antwoordde de Ezel
Waar de reis begint. Je leest waarom dit boek er is, en krijgt de bril mee waarmee je straks naar de verhalen, en naar jezelf gaat kijken.
Deel een
Gevangen in de strategie
Hoe overleving identiteit wordt
‘Waarom loop je zo?’
‘Zo loop ik nu eenmaal’
‘Maar zo liep je vroeger niet’
De Last
‘Hoe lang draag je dat al mee?’
Vroeg de Uil
‘Ik weet het niet meer.’
Antwoordde de Ezel
‘Zullen we kijken wat erin zit?’
Ging de Uil verder
Het verhaal van Lodewijk die zo hard werd dat hij vergat ooit zacht te zijn geweest; hardheid die ooit beschermde, werd ballast. Zodra je je bewust wordt wat je in de loop der tijd bent gaan meedragen en beseft dat het je niet meer dient, kun je het langzaam afbouwen. Dat is een keuze.
Het Harnas
‘Is dat niet vermoeiend?’
Vroeg de Uil
‘Zeker.’
Antwoordde de Ezel
‘Maar zonder ben ik wel erg kwetsbaar.’
Vervolgde de Ezel
Het verhaal van Cécile die zichzelf beschermde door als eerste uit te halen; een harnas dat buitenhield wat haar pijn kon doen, en tegelijk binnenhield wat ze wilde geven. Zodra je ziet wie er onder dat harnas zit, heb je zelf weer de keuze. Niet door het volledig af te breken, want dan word je te kwetsbaar, maar door een nieuwe balans te zoeken.
De Motor
‘Waarom ren je zo hard?’
Vroeg de Uil
‘Om te bewijzen dat ze zich vergist hebben.’
Antwoordde de Ezel
‘Heb je dat dan niet allang laten zien?’
Vroeg de Uil
‘Nog niet genoeg.’
Antwoordde de Ezel
Het verhaal van Tobias die bleef bewijzen wat één opmerking uit zijn jeugd in gang zette; wat begon als bewijzen, werd dwang. Zodra je doorziet dat je gedrag niets anders is dan compenseren voor wat je ooit overkwam, kun je kiezen hoe je ermee omgaat. Dat geeft innerlijke rust en volwassenheid.
De Winterslaap
‘Voel je je goed?’
Vroeg de Uil
‘Ik vind het eigenlijk al heel lang prima zo.’
Antwoordde de Ezel
De Uil zei niets meer.
Het verhaal van Max die door zijn hoge intelligentie zich snel ging vervelen, tot hij zijn ambitie zo ver had teruggeschroefd, dat hij langzaam in slaap viel en alles over zich heen liet komen. Merk je dat bij jezelf, dan kun je nadenken over nieuwe doelen die je leven weer zin geven.
De Mismatch
‘Waarom trek je de andere kant op?’
Vroeg de Uil
‘Omdat ik niet met haar mee wil.’
Antwoordde de Ezel
‘Heb je haar dat gezegd?’
Vroeg de Uil
‘Ik hoopte dat ze het vanzelf begreep.’
Antwoordde de Ezel
Het verhaal van Claire die dacht dat het aan haar lag, terwijl het vooral de plek was die niet bij haar paste. Soms ligt het niet aan jou maar aan je omgeving; ontdek je dat en zoek je een plek die wel past, dan draagt dat enorm bij aan je comfortabiliteit.
Het Succes
‘Zie je mijn succes?’
Vroeg de Ezel
‘Ja. Zie jij jezelf nog?’
Antwoordde de Uil
Het verhaal van Evert-Jan die leerde dat de wereld je pas ziet als je iets te tonen hebt, en bij wie succes een schild werd. Succes kan je blind maken voor wie je bent; het komt vaak voort uit een bewijsdrang die zelf ergens door is veroorzaakt. Inzicht in die keten kan je tot rust laten komen.
Deel twee
Het keerpunt
Wat mensen doen wanneer de strategie ophoudt te werken
‘Wanneer wist je het?’
‘Toen het pijn ging doen’
‘Dat is altijd het begin’
De Keuze
‘Welke weg is de juiste?’
Vroeg de Ezel
‘Dat weet ik niet.’
Antwoordde de Uil
‘Deze keer moet je zelf kiezen.’
Ging de Uil verder
Vier mensen op hetzelfde keerpunt: de één koos, een ander keek niet, een derde keek dwars door alle ellende heen, en de laatste kon niet kiezen. Kiezen, niet kiezen, en niet kunnen kiezen. Iedereen krijgt het moment om te kiezen: word je bewust wat het met je doet als je dat moment voorbij laat gaan.
Deel drie
De spiegel
Wanneer de begeleider zichzelf herkent
‘Wie zit er eigenlijk tegenover mij?’
De Uil zweeg lang.
‘Dat is een goede vraag’
Het Masker
‘Zie je hem?’
Vroeg de Uil
‘Ja. Ik was vergeten dat hij er nog was.’
Antwoordde de Ezel
‘Was hij er altijd al?’
Vroeg de Uil
‘Blijkbaar.’
Antwoordde de Ezel
Mijn eigen verhaal. Jarenlang hield ik anderen de spiegel voor, en zag ik mijn eigen patroon pas toen alles wegviel. Geen goed voorbeeld om te volgen: ook wie anderen begeleidt, draagt een masker. Weten is niet hetzelfde als erkennen.
Terloops
‘Was dit alles?’
Vroeg de Ezel
‘Voor jou misschien. Voor hem begon het pas.’
Antwoordde de Uil
Een paar alledaagse situaties; soms past een heel verhaal in een liftgesprek van dertig seconden. Niet de grote patronen, maar de kleine momenten die toch bepalend zijn voor hoe een loopbaan verloopt. Inzicht komt soms in één zin.
De Vraag
‘Is het diep?’
Vroeg de Ezel
‘Nee.’
Antwoordde de Uil
‘Daar was ik al bang voor.’
Zei de Ezel
Het verhaal waar ik niet omheen kon: waarom zo weinig vrouwen de top bereiken, en wat ‘belemmerende prestatiespanning’ daarmee te maken heeft. Sommige eigenschappen zijn onveranderlijk, maar wel hanteerbaar; maar dan moet je eerst durven erkennen dat je ze hebt, voordat je over hanteren kunt nadenken.
Het verhaal van Michelle is daar een schitterend voorbeeld van.
De Verandering
‘Is de last verdwenen?’
Vroeg de Uil
‘Nee.’
Antwoordde de Ezel
‘Ik zie hem nog, in je schaduw.’
Zei de Uil
‘Klopt, maar hij bepaalt niet langer wie ik ben.’
Antwoordde de Ezel
Het slothoofdstuk. Waarom methodes en stappenplannen niet werken, en verandering pas mogelijk is als je begint te kijken, wanneer de pijn groot genoeg wordt. Niet een ander mens worden, maar durven zien wie je bent geworden, en ontdekken wat je kunt afleggen zonder jezelf te kwetsbaar te maken.
De Reis
Epiloog en Verantwoording
‘Ben je er nu?’
Vroeg de Uil
‘Nee.’
Antwoordde de Ezel
‘Mooi, dan kun je blijven ontdekken.’
Zei de Uil
Waar de drie delen samenkomen. De reis is nooit af, en juist dat is de bedoeling: er valt altijd nog iets te ontdekken.
Het Einde of een Nieuw Begin
‘Waar ga je heen?’
Vroeg de Uil
‘Dat kies ik nu zelf.’
Antwoordde de Ezel
Onder alle verhalen ligt één vraag: ben je wie je wilt zijn, of wie je bent geworden? Vanaf hier kies je zelf waar je heen gaat; een einde dat tegelijk een nieuw begin kan zijn.